hegel etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
hegel etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

22 Kasım 2009 Pazar

BİR FELSEFİ DENEMEYE TASLAK: ÜÇ FELSEFİ GÖRÜŞ ARASINDAKİ DİYALEKTİK İLİŞKİ ÜZERİNE

Üç felsefi görüş arasında diyalektik bir ilişki kurulabilir kanımca.
Sartre'cı Varoluşçuluk, Marksizm ve Epikürcülük.
Bu ilişki salt aynı felsefi düzlemde bir araya gelme şeklinde değil de, tarihin akışına uygun biçimde sırayla ve diyalektik bir ilişki biçiminde ele alınabilir. Öyle ki, felsefenin ortaya çıkışından daha önce insan vardı ve insanı varlık olarak ele almadıkça, ontolojinin derinine inmedikçe, insan bilincinin dünyayı ve insanları anlamaya yönelik kazanacağı bilinç sakat ve aksak kalacaktır. O halde önce insandan yola çıkmalıyız bir felsefe oluştururken. 
İnsan doğduğunda ve dünyayı algıladığında, çevresini ve ailesini hesaba katmadığımızda yalnızdır kuşkusuz ve bu kaçınılmaz yalnızlık, onu 'ben' ini gene kendisinden, kendi varoluşunun içinden yaratması gerektiği gerçeğini doğurur. Büyüdükçe ve olgunlaştıkça kendisinin kendisinden başka bir dayanağı olmadığının bilincine varan insan varlığının dramını daha çok Sartre'cı çizgideki Varoluşçuluk dile getirmiştir. Bireyin bilinçlenmesine ve özgürleşmesine katkıda bulunan bu felsefi akım, ikinci Dünya Savaşı yıllarının politik atmosferinde bireyci olmakla suçlandı doğal olarak. Oysa Sartre öncülüğündeki Varoluşçuluk, birey için bir sıçrama tahtası, bilincine ve saltık 'ben' ine ulaşmasının biricik yoludur. Çünkü, kuşkusuz bilinçlenmiş bir varlık, ancak insanlık için, diğerleri için kendini sahneye koyabilir.
Böylece toplumu ve Hegelci manasıyla tarihi gören, daha doğrusu kendisini tarihin içinde bulan (bir bilinç olarak) birey, varlığının kendisi için olabileceği kadar, başkaları, diğerleri içinde olduğu ya da olması gerektiği duygusuna kapılır. Çünkü anlar ki, yaşadığı dünya haksızlık ve adaletsizliklerle doludur; ama madem ki bilinç insanı diğer varlıklardan daha öte bir yere koyuyor, o halde kötülük ve haksızlığın önüne geçmek için bir araç olmalıdır bilinç. Marksizm tam da bu düşünsel temellerle ortaya çıkmıştı zaten ve günümüzde de insan bilincinin en işlevsel aynası olarak, tüm aşılamazlığıyla ve de işleyen aklın en önemli referansı olarak varlığını korumaktadır.
Şimdi hayal gücümüzü kullanıp, Marksizmin sınıfsız ve müreffeh toplumuna ulaştığımızı varsayalım. Bu durumda, bilinçlerin üstün dayanışmasıyla toplumsal sıkıntılarını geride bırakmış olan insanoğlu, kendisini gene kendisinde bulacak, derin bir şekilde içine gömülecektir. İnsan olmanın sırtlarımıza yüklediği sorumluluğun doğurduğu amaçlara ulaşılıp, kötülük alaşağı edildiğinde insan ne için yaşar? Epikürcülük devreye giriyor burada ve ortaçağdan'da geriye gidiyoruz: Antik Yunan filozoflarından Epikür (ya da Epikuros) yaşamın temel amacının, ondan haz almak olduğunu savlamıştı. Ancak, o zamanlar makine icat olmadığından toplumsal sınıflarda keskin bir şekilde ayrılmamıştı henüz. Mutluluk için bir şişe şarap ve dost sohbetleri yeterliydi Epikürcüler için. Yani Epikürcülük, insanlığın tüm sorunlarını çözdükten sonra, insanın bir dayanağı, yaşamdan zevk almasının bir yöntemi olmalıdır; en azından Marksist bir bakış açısına göre.
Özetle; Varoluşçuluk, Marksizm ve Epikürcülük arasında böylesi bir diyalektik ilişki, hiç olmazsa tarihin ışığı ve öncülüğünde mevcut olabilir. Yani, insan önce dünyaya öylece atılmışlığından dolayı kendi varoluşunun anlamını kendinden deşip çıkarır; sonra ulaştığı aydınlık bilinci insanlık için, tüm insanlarla birlik olarak, mensubu olduğu insanlığın çıkarına kullanır; ve en sonunda, tüm amaçlara ulaşıldığında ve insanlar arasında insanca bir yaşam kurulduğunda ise, top yekün zevk-ü sefaya dalınır.

24 Mart 2009 Salı

3B EGEMENLİĞİNİN SONU MU GELİYOR?

3B, on sekizinci yüzyıldan itibaren dünyayı yöneten (ya da sömüren mi demeli?) ve dünya nimetlerinden en çok pay alan insanların sınıfsal niteliğini açıklıyor: yani; beyaz, burjuva ve batılı…

Fakat…

Hegel’in tarihsel diyalektiği’ne göre ‘tarih’ ileriye doğru akar. Yani toplumlar ve devletlerde tıpkı felsefi düşünceler gibi tarihin ilerlemesiyle birlikte değişim geçirirler. Bugün dünyaya hükmeden bir devlet, bir yüz yıl sonra yok olmuş veya eskiden geri kalmış bir ülke zamanla güçlenmiş, dünyada söz sahibi olmuş olabilir. Diyalektik tarih felsefesine göre tarihi yapan şey, üretim şekilleriyle belirlenen toplumlardır. On sekizinci yüzyıla kadar karanlıkta yaşayan Avrupalılar, yeni keşifler ve buralardaki hammaddelerin yağmalanması yoluyla zenginleşmişler, üretim biçimlerini belirleyerek uygarlıklarını kurmuşlardı. Oysa tarihe bakılacak olursa, Bizans, Roma ve Osmanlı gibi güçlü imparatorlukların da kendi zamanlarında dünyaya nasıl hükmettikleri görülecektir. Tarihin diyalektik akışı göstermiştir ki, hiçbir hükümdarlık sonsuza dek sürmemiş, diyalektiğin mantığına uygun olarak, karşıtlar arasındaki gerilimin sonucunda evrim geçirmişlerdir.

3B, uygarlığının zirvesine 20. yüzyılda ulaştı. Temeli barbarca bir tamahkarlığa dayanan bu uygarlığı temsil eden ülkelerin iki Dünya Savaşı çıkartıp birbirlerini boğazlamaları, sömürgelerin daha çoğuna sahip olma tutkularından kaynaklanmıştı.

İşte bu iki büyük kanlı savaştan sonra Batılılar, Sanayi ve bilimde en üst düzeye çıkmış, bunun getirmiş olduğu altyapısal gücün sonucunda ise kültür ve sanat alanında da egemen aktör olmuşlardı. Kısacası, ekonomik, bilimsel ve kültürel bir uygarlıktı kurdukları.

3B egemenliği, Sovyetler Birliği’nin dağılması ile artık karşılarında hiçbir rakip kalmadığını düşündü. Kuşkusuz, Komünizm şeytanını yendiklerine inançları tamdı. Sosyalist bloğun dağıtılmasıyla önlerine yeni pazarlar açıldı. Güçlü sermayeleri eskiden giremedikleri ülkelere girecek, daha da zenginleşecekti. Ancak eski sömürgecilik anlayışları bilenmeli, sömürülen ülkelerde de kabul görecek yeni bir kılıf bulunmalıydı. Çok geçmeden buldular da: Küreselleşme!

Ancak işlerin hiçte bekledikleri gibi gitmediği 2000’li yıllarla birlikte görülmeye başladı. Büyük patron hala 3B olmasına karşın, üretim güçlerinin batıdan doğuya kayması ve son yıllarda dünyanın öte yakası lehine ilerleyen ekonomi politik gelişmelerin, Hegel’in diyalektik tarih felsefesini tekrar gündeme getirip, derin bir şekilde incelenmesine neden olacağını söyleyebilirim.

İşaretler 3B egemenliğinin birçok alanda kendini tükettiği yönünde. Artık iyi bir sanatçı dahi çıkartamadıklarına kim itiraz edebilir? 20.yüzyıla damgasını vuran yazarlar, çizerler, düşünürler hani nerede? Eskiden sadece birkaç yazarının yabancı ülkelerde bilindiği Türk edebiyatının, alanında dünyada en rağbet gören ülkeler arasına girmesi boşuna mı? Ya da İran sinemasının yaptığı çıkışa ne demeli? Dünyanın Ford gibi en önemli birkaç otomobil markasını Hintlilerin satın aldığını merakla okumadınız mı geçenlerde? Rusların, Çinlilerin, İran’ın, Latin Amerikanın 3B egemenliğine resmen başkaldırdığını hayranlıkla izlemiyor muyuz?

Tüm gelişmeler, 3B’nin, uygarlığını daha da güçlendireceğini düşündüğü küreselleşmenin, namlusunun kendisine döndüğü bir silah olduğunu göstermektedir. Tarih, belki biz göremeyeceğiz ama, küreselleşmenin 3B uygarlığını koruyacağını mı, yoksa bitireceğini mi yazacaktır.

Artık kesindir ki, Konjonktür evrim aşamasına girmiştir. Dünya değişiyor, dengeler başka tarafa kayıyor. Herkes kendi rotasını çiziyor, gardını alıyor, yeniliklere yöneliyor.

Peki, Türkiye ne yapıyor?

Uyuyor!